Protein tozu, kas yapımını desteklemenin yanı sıra birçok farklı ihtiyaca cevap verebilen önemli bir besin takviyesidir (1). Ancak, en iyi protein tozunu belirlemek kişisel tercihlere ve ihtiyaçlara bağlıdır. Her bireyin vücut yapısı, beslenme alışkanlıkları ve yaşam tarzı farklı olduğu için tek bir protein tozunun tüm ihtiyaçları karşılayabileceğini söylemek yanıltıcı olabilir. Bu nedenle, protein tozu seçerken dikkatlice düşünmek ve kişisel gereksinimleri göz önünde bulundurmak gerekir.
Bu yazımızda protein tozu çeşitlerini inceliyor, ihtiyacınıza uygun seçimler yapabilmeniz için seçenekleri sıralıyoruz.
Şimdi gelin öncelikle hangi protein tozu türünün size uygun olabileceğine bakalım. Ardından, öne çıkan protein tozu çeşitlerini inceleyelim.
Protein tozları, genellikle hayvansal veya bitkisel kaynaklardan elde edilen besin takviyeleridir. Temel olarak üç ana protein tozu çeşidi bulunur. Bunlar whey protein, kazein ve bitkisel proteindir. Her bir protein tozu çeşidi kendi içinde avantajlar barındırır. İhtiyacınıza yönelik seçimler yapabilmeniz için bu çeşitleri detaylandıralım.
Whey protein, sütten elde edilen bir protein çeşididir. Peynir altı suyu olarak da adlandırılır. Konsantre, izole ve hidrolize olmak üzere üç çeşide ayrılır. Bu çeşitler ise protein içeriği ve sindirilebilirlik bakımından farklılık gösterir (2).
Bu protein tozu, genellikle piyasada bulunan çoğu protein takviyesinde yer alır. Ultra-filtrasyon teknikleriyle elde edilen konsantre whey proteini, genellikle %20 ila %90 arasında protein içerir. Konsantre protein, birçok protein içeceği, bar ve beslenme ürününde kullanılır. Ayrıca bebek mamalarında da bulunabilir.
İzole whey protein, adından anlaşılacağı gibi yağdan, karbonhidrattan ve laktozdan mümkün olduğunca izole edilir. Konsantre whey proteine göre ekstra bir filtreleme işleminden geçirilir. Yaklaşık olarak %80 ila %95 arasında protein içerir ve laktozun neredeyse tamamı, işlem sırasında uzaklaştırılır. Bu nedenle, laktoz intoleransı olanlar tarafından da tercih edilir. Proteini daha az kalorili bir kaynaktan almak isteyen ve definasyon döneminde olan sporcular genellikle izole protein tozu tercih ederler.
Hidrolize whey protein, enzimatik hidroliz tekniğiyle konsantre veya izole whey proteinden üretilir. Protein zincirleri, daha kısa peptitlere bölündüğü için sindirimi daha kolay ve hızlıdır (3). Yaklaşık olarak %80 ila %90 arasında protein içerir. Özel bebek maması formüllerinde ve bazı medikal gıdalarda da kullanılır. Hidrolize protein tozları, uzun soluklu antrenman yapanlar ve anlık protein ihtiyacı fazla olanlar için bir seçenek olabilir.
Kazein, süte beyaz rengini veren bir proteindir. Kazein proteini diğer proteinlere göre daha yavaş sindirilir, bu nedenle iştahı azaltma ve tokluk hissini artırma konusunda da öne çıkar (4). Çoğu sporcunun kazeini gece ya da uzun süre aç kalacakları diğer dönemlerde tercih ettiği bilinir.
Bitkisel protein tozu, protein değeri yüksek sebzelerden, tahıllardan veya baklagillerden elde edilen ham maddelerin işlenmesiyle üretilir. Bu protein tozları aynı zamanda vegan veya vejetaryen protein tozu olarak da adlandırılır.